Τρίτη, 22/05/2018


news menu leftnews menu right
Πρωτοσέλιδο Ήπειρος «Βήμα» για την παρουσίαση σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων
«Βήμα» για την παρουσίαση σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων Εκτύπωση E-mail
Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018 20:36

sinedrio16 5 2018

Συνέδριο διοργανώνεται στη Χώρα Αστυπάλαιας, το Σάββατο 14 Ιουλίου – Τι αποκάλυψε η πενταετής διεπιστημονική αρχαιολογική έρευνα, σύμφωνα με τον διευθυντή των ανασκαφών Ανδρέα Βλαχόπουλο, αν. καθηγητή στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Βίκυ Κώστα

Μπορεί το σχέδιο νόμου για την συγχώνευση του ΤΕΙ Ηπείρου με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων να μονοπωλεί τις τελευταίες ημέρες το ενδιαφέρον της ακαδημαϊκής και όχι μόνο κοινότητας, ωστόσο πίσω από τα … φώτα τις δημοσιότητας, το Πανεπιστήμιο και οι επιστήμονές του, συνεχίσουν να καινοτομούν.

Τη Δευτέρα, το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ανακοίνωσε ότι «σε συνέχεια των αποφάσεων για επιχορήγηση Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων της χώρας, των οποίων το επιστημονικό και ερευνητικό ενδιαφέρον εστιάζεται στα νησιά, εγκρίθηκε από τον Υφυπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής η χορήγηση ποσού 2,500 €, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων για τη διοργάνωση του 1ου Επιστημονικού Συνεδρίου για το Βαθύ Αστυπάλαιας».

Το συνέδριο διοργανώνεται το Σάββατο 14 Ιουλίου στη Χώρα του νησιού και έχει ως θέμα «Βαθύ Αστυπάλαιας - Πέντε χρόνια έρευνας σε ένα διαχρονικό παλίμψηστο του Αιγαίου». Οι αρχαιολογικές έρευνες που έχουν γίνει στο Βαθύ Αστυπάλαιας αποδεικνύουν ότι αυτός ο μικρός οικισμός των αρχών της 3ης χιλιετίας π.Χ. διαδραμάτιζε έναν σημαντικό και διαχρονικό ρόλο στην εποπτεία των θαλάσσιων δρόμων του Νοτιοανατολικού Αιγαίου, συνδυάζοντας κυκλαδικά, δωδεκανησιακά και μικρασιατικά στοιχεία στον πολιτισμό του.

Το συνέδριο που θα αποτελέσει το «βήμα» για την παρουσίαση των αρχαιολογικών ευρημάτων και των επιστημονικών απόψεων, πρόκειται να αναδείξει την κομβική σημασία που είχε η Αστυπάλαια κατά τους προϊστορικούς, ιστορικούς και πρώιμους χριστιανικούς χρόνους. Ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, τόνισε πως η στήριξη των νησιωτικών ερευνητικών έργων των πανεπιστημιακών ομάδων της χώρας αποτελεί μια συνειδητή επιλογή, καθώς δίνεται η ευκαιρία να έρθει στο φως ο αρχαιολογικός πλούτος των νησιών και η ιστορία τους και να δημιουργηθεί επιπλέον τουριστικό ενδιαφέρον που θα αυξήσει την επισκεψιμότητα σε αυτά.

Στο συνέδριο, που πραγματοποιείται στο φιλόξενο μοναστήρι της Ροδιάς (Χώρα Αστυπάλαιας), θα μιλήσουν 25 ειδικοί επιστήμονες από διάφορες χώρες (Αγγλία, Ολλανδία, Κύπρος) και ερευνητικά κέντρα (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Πανεπιστήμιο Πατρών, ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος), που μετέχουν στην έρευνα.

Τα τελευταία ευρήματα

Τα «Πρωινά Νέα» πριν ένα χρόνο είχαν παρουσιάσει στο αναγνωστικό κοινό τη σημαντική αυτή έρευνα, που εφέτος συμπληρώνει πέντε χρόνια συστηματικής ανασκαφής, και τα αποτελέσματα της οποίας θα παρουσιαστούν στους νησιώτες και τους επισκέπτες του νησιού.

Διευθυντής των ανασκαφών είναι ο Αναπληρώτης Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ανδρέας Βλαχόπουλος, ο οποίος σε συνεργασία με πολυμελή ομάδα, ερευνά επιστημονικά την περιοχή.

Τα ευρήματα τα τελευταία χρόνια είναι πολλά, με πιο πρόσφατη την αποκάλυψη μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής, πιθανότατα του 6ου αιώνα. Το ενδιαφέρον πολύχρωμο ψηφιδωτό δάπεδο του ναού αναφάνηκε το 2017 στον πυθμένα ενός στιβαρού τάφου, ύστερων βυζαντινών χρόνων. Το ψηφιδωτό απεικονίζει πλοχμούς (διακοσμητικά σχήματα που μοιάζουν με πλεξούδα) που περιτρέχουν τετράγωνα με κισσόφυλλα.

Η παλαιοχριστιανική βασιλική εντοπίστηκε δίπλα σε έναν ελληνιστικό πύργο του 4ου αι. π.Χ., με χρήση μέχρι τα Ρωμαϊκά χρόνια, απ’ όπου ουσιαστικά φρουρές ασκούααν τον έλεγχο στη στενή είσοδο του κόλπου, αλλά και σε όλη την περιοχή, χάρη σε ένα δίκτυο δύο ακόμα πύργων.

Η ψηφοθετημένη βασιλική είναι ένα μόνο από τα ευρήματα της ανασκαφής του 2017, τα οποία ανακοινώθηκαν την περασμένη Κυριακή από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, υπό την αιγίδα της οποίας τελεί η έρευνα στο Βαθύ Αστυπάλαιας.

Πολλά τα ερωτήματα, που αναζητούν απαντήσεις

Το Βαθύ είναι φυσικά προστατευμένη χερσόνησος, που ελέγχει την από θαλάσσης στενή πρόσβαση από το πέλαγος προς τον ομώνυμο κόλπο, εξασφαλίζοντας την πλήρη εποπτεία μιας ευρείας θαλάσσιας και χερσαίας περιοχής. Στην απόληξη της χερσονήσου, στο ακρωτήριο Ελληνικό, ιδρύθηκε την πρώιμη 3η χιλιετία π.Χ. ακρόπολη, της οποίας ογκολιθικοί περίβολοι, αναλημματικοί τοίχοι και οικιστικά λείψανα είναι σήμερα ορατά σε ικανή έκταση. Μοναδικές βραχογραφίες σημαίνουν τα σύμβολα πλούτου και ισχύος της κοινότητας (πλοία, εγχειρίδια). Στην ανώτερη επιφάνεια του ακρωτηρίου, στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ., οικοδομήθηκε τετράγωνος πύργος με περιβάλλοντα βοηθητικά κτήρια. Στα λείψανα αυτών των κτηρίων ιδρύθηκε η βασιλική, που είδαμε πιο πάνω. Στα μέσα του 20ού αιώνα, στο εσωτερικό του πύργου χτίστηκε ασβεστοκάμινος, που έλιωνε τα βράχια του ακρωτηρίου και έδινε δουλειά στον λιγοστό πληθυσμό του απέναντι χωριού μέχρι τη δεκαετία του 1970.

Όπως σημείωσε ο κ. Βλαχόπουλος «κλείνοντας την πενταετία συστηματικής ανασκαφής, έχουμε την ευκαιρία να καταγράψουμε σε ένα μικρό συνέδριο όλα τα αρχαιολογικά μνημεία που τεκμηριώσαμε έως σήμερα στο πεδίο και να τα συνθέσουμε ως ιστορική πληροφορία, ώστε να τα ανακοινώσουμε στους νησιώτες και σε όλους τους ενδιαφερόμενους για την ιστορία του νησιού».

«Η ανασκαφή», σύμφωνα με τον κ. Βλαχόπουλο, «πιο πολλά ερωτήματα θέτει, παρά απαντήσεις σε όλα όσα θα θέλαμε να γνωρίζουμε δίνει. Αλλά αυτή είναι, όμως, η ικανοποίηση της έρευνας».

Από τα πιο σημαντικά, αρχαιολογικού ενδιαφέροντος ευρήματα, τα οποία «γεννούν» ερωτήματα είναι και το νεκροταφείο βρεφών που ανασκάπτεται στο Βαθύ. Οι επαπόθεση των νεογέννητων βρεφών σε αγγεία δικαιολογείται μεν λόγω της υψηλής θνησιμότητας κατά την 3η χιλιετία π.Χ., αλλά επειδή κάτι τέτοιο δεν έχει βρεθεί έως σήμερα στο Αιγαίο αναζητούμε την ερμηνεία του εθίμου, αλλά και των κατασκευών, εντός των οποίων είχαν αποτεθεί προσεκτικά τα μωρά. Η διαδικασία που εφαρμόστηκε για την ταφή τους είναι ο εγχυτρισμός, δηλαδή η εναπόθεση των νεκρών βρεφών μέσα σε πήλινα αγγεία.

«Αυτό που κερδίσαμε από την προσεκτική ανθρωπολογική έρευνα και τη μικρο-ανασκαφή των εγχυτρισμών είναι σημαντικό: βρήκαμε ότι τα μωρά είχαν δεχτεί μικρά δώρα ως κτερίσματα (λίθινα εργαλεία, κοσμήματα από κοχύλια κλπ), ενώ σε μια περίπτωση τα αγγεία είχαν τοποθετηθεί επάνω σε πυκνό στρώμα θαλασσινών χαλικιών, ίσως επειδή πίστευαν ότι οι νεκροί ταξιδεύουν μέσα από τη θάλασσα για να περάσουν στην αιωνιότητα» όπως ανέφερε.

 

papastratos300x250