Τετάρτη, 13/12/2017


news menu leftnews menu right
Πρωτοσέλιδο Ιωάννινα Εκλογικά συστήματα της τοπικής αυτοδιοίκησης
Εκλογικά συστήματα της τοπικής αυτοδιοίκησης Εκτύπωση E-mail
Σάββατο, 02 Δεκεμβρίου 2017 12:42

eklogika sisthmata2 12 17

Παρουσιάστηκε η μελέτη, στο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ - Τι δηλώνει ο επικεφαλής της έρευνας Δημήτρης Ζαφειριάδης

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΕΛΕΝΑ ΣΤΑΜΟΥ

Η μελέτη με τίτλο: «Εκλογικά συστήματα της τοπικής αυτοδιοίκησης και τοπικά δημοψηφίσματα: Διεθνής εμπειρία και Ελλάδα», παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών του τακτικού συνεδρίου της ΚΕΔΕ που διεξάγεται στα Γιάννενα.  Η  μελέτη εκπονήθηκε από την επιστημονική ομάδα της «Μίλητος Συμβουλευτική Α.Ε.» με επικεφαλής έρευνας τον κ. Δημήτρη Ζαφειριάδη. Ο κ. Ζαφειριάδης παρουσίασε αναλυτικά όλα τα κομβικά σημεία της μελέτης που εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης και συγκεντρώνει μια σειρά από σημαντικές παραμέτρους μεταξύ των οποίων και αυτές που αφορούν τα εκλογικά συστήματα!

«Η μελέτη έχει ως αντικείμενο να παρουσιάσει την ευρωπαϊκή εμπειρία

για τα εκλογικά συστήματα που ισχύουν στους δήμους των κρατών-μελών της

Ευρωπαϊκής Ένωσης και να προσεγγίσει τις επιδράσεις που έχει το κάθε εκλογικό σύστημα στο σύστημα διακυβέρνησης που έχουν οι δήμοι και οι φορείς της

πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης στις ευρωπαϊκές χώρες. Μέσα στις στοχεύσεις της είναι να φωτίσει τις επιλογές και τις δομές που έχουν διαμορφώσει στις ευρωπαϊκές χώρες που εξασφαλίζουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση των

αιρετών, αλλά και την ισότιμη αντιπροσώπευση όλων των τάσεων και δυνάμεων που δρουν και εκφράζονται στις τοπικές κοινωνίες με την κυβερνησιμότητα, τη θεσμική ισορροπία στη λειτουργία των δήμων, την αποτελεσματικότητα και την ουσιαστική άσκηση της εξουσίας στο πιο πλησιέστερο επίπεδο εξουσίας προς τον πολίτη, προς όφελος του πολίτη και των τοπικών κοινωνιών» ανέφερε ξεκινώντας την ομιλία στο κοινό των αυτοδιοικητικών ο κ. Ζαφειριάδης

Για το σκοπό αυτό, η μελέτη, προσεγγίζει τα θέματα της διακυβέρνησης των δήμων στις ευρωπαϊκές χώρες, με αναλυτικό τρόπο χωρίς να τα διασυνδέει αποκλειστικά με το εκλογικό σύστημα και τις εκλογικές διαδικασίες που εφαρμόζονται σε κάθε χώρα για τους δημάρχους και τους συμβούλους των δημοτικών συμβουλίων. Επιδιώκει μέσα από το σύνθετο και πολύπλοκο καμβά που διαμορφώνουν οι αρμοδιότητες, οι δομές εξουσίας και άσκησης πολιτικής και οι μηχανισμοί λήψης απόφασης, που ισχύουν στους δήμους των ευρωπαϊκών χωρών, να αναδείξει τις διαδικασίες και λειτουργίες που εξασφαλίζουν την αποτελεσματική διακυβέρνηση, την ισορροπία και τα αντίβαρα και την προοπτική κυβερνησιμότητας στους δήμους, έτσι ώστε να μπορούν οι αιρετές δημοτικές αρχές να εκπληρώνουν το βασικό τους στόχο που είναι η αποτελεσματική άσκηση της εξουσίας στο πιο κοντινό και

προσιτό επίπεδο προς τον πολίτη.

Όπως ανέφερε σε μια άλλη αποστροφή του λόγου του ο επικεφαλής της έρευνας, η ευρωπαϊκή αυτοδιοικητική πραγματικότητα και εμπειρία είναι διάσπαρτη σημαντικών τοπικών ιδιαιτεροτήτων και παραδόσεων, καθώς και διαδικασιών που πηγάζουν από διαφορετικές αντιλήψεις για το ρόλο και την αποστολή της κοινότητας ή της πόλης. Αυτή η ποικολομορφία των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών είναι βασική εξήγηση γιατί δεν είναι εύκολη η ενιαιοποίηση του μοντέλου οργάνωσης και διακυβέρνησης των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν ενδείκνυται η αυτόματη και χωρίς επεξεργασία μεταφορά συστημάτων, διαδικασιών και νοοτροπίων από την μια χώρα στην άλλη. Παράλληλα με τη δομή και την οργάνωση της διακυβέρνησης των δήμων σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μελέτη επισκοπεί και αναλύει τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά των εκλογικών συστημάτων που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την εκλογή των αιρετών οργάνων της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. «Δεδομένου ότι η αλλαγή του εκλογικού συστήματος, προκαλεί ενδιαφέρον και προσελκύει την προσοχή της κοινής γνώμης, έχει αξία να επισημανθεί ότι στις ευρωπαϊκές χώρες, παρότι έχουν γίνει πολλές και βαθιές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις στα θέματα οργάνωσης και δομής της διακυβέρνησης της αυτοδιοίκησης, σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες οι αλλαγές στα εκλογικά συστήματα είναι ελάχιστες».

Τι διαπραγματεύεται η μελέτη…

Σε απλά ελληνικά, η παρούσα μελέτη διαπραγματεύεται και επιδιώκει να αποκωδικοποιήσει τη διελκυστίνδα μεταξύ κυβερνησιμότητας/απότελεσματικότητας και αναλογικότητας στο εκλογικό σύστημα. Οι ιδιαιτερότητες που υπάρχουν σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, δεν επιτρέπουν κωδικοποίηση συμπερασμάτων, αλλά επιχειρείται η εξαγωγή κάποιων συγκεκριμένων παραγόντων και στοιχείων τόσο στο επίπεδο της διακυβέρνησης όσο και του εκλογικού συστήματος που μπορεί να αναδειχθούν σε κρίσιμους συντελεστές για τη διαμόρφωση θεσμικής και λειτουργικής ισορροπίας στους δήμους.

Μια ματιά στο δικό μας εκλογικό σύστημα

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης που παρουσιάστηκε, η πολύχρονη εφαρμογή του εκλογικού συστήματος που ισχύει για τους δήμους στην Ελλάδα, «μέσα σε συνθήκες έντονης κομματικής πόλωσης, έχει εμπεδώσει μια σαφή

εντύπωση για τον τρόπο που έχει λειτουργήσει στην τοπική αυτοδιοίκηση της χώρας.

Οι δήμοι, και κυρίως οι δημοτικές εκλογές, άσχετα από το μηχανισμό του εκλογικού

συστήματος που έχει ισχυρά πλειοψηφικά χαρακτηριστικά, αποτέλεσαν έντονο και σκληρό αντικείμενο οξείας πολιτικής και κομματικής αντιπαράθεσης, έστω και αν θεσμικά υπάρχει απαγόρευση εμπλοκής και υποβολής υποψηφιοτήτων κομματικού χαρακτήρα. Ωστόσο, για μια εικοσαετία περίπου, στις δημοτικές εκλογές κυριαρχουσαν οι κομματικές στρατηγικές στοχεύσεις. Ο πλειοψηφικός χαρακτήρας του εκλογικού συστήματος, παρότι δεν επιτρέπει αναλογική αντιπροσώπευση των τοπικών πολιτικών δυνάμεων και εκφραστών τους, δεν έχει αποτελέσει ανατρεπτικό παράγοντα στη συμμετοχή και μικρών τοπικών πολιτικών δυνάμεων που ήξεραν ότι δεν θα ετύγχαναν εκπροσώπηση ανέφερε ο επικεφαλής της έρευνας, για να συνεχίσει λέγοντας ότι  «μπορεί κανείς να υποστηρίξει, δεδομένου ότι οι πολιτικές και κομματικές στρατηγικές συγκρούσεις για τις δημοτικές εκλογές ήταν σφοδρές και επαναλαμβανόμενες, ότι μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας και της μετάβασης της εξουσίας στην όποια νέα δημοτική αρχή, το εκλογικό σύστημα δημιουργεί με ασφάλεια και σταθερότητα ένα πολιτικά αυτόνομο και βιώσιμο σύστημα τοπικής διακυβέρνησης, το οποίο δεν αμφισβητεί και δεν ανατρέπει το βασικό περίγραμμα και πρόταγμα της λαϊκής βούλησης. Το εκλογικό σύστημα και το αποτέλεσμα που διαμoρφώνει έχει λειτουργήσει και ως το εργαλείο που σηματοδοτεί το τέλος της περιόδου πόλωσης και ακραίας σύγκρουσης, εδραιώνοντας μια λειτουργική και ισχυρή δημοτική πλειοψηφία με προϋποθέσεις να ασκήσει τοπική διακυβέρνηση. Κυρίως, δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης ή υπονόμευσης και διαιώνισης του ακραίου προεκλογικού κλίματος. Η κυβερνησιμότητα που έχει επικρατήσει από την αντιπροσωπευτική εκπροσώπηση όλων των τοπικών δυνάμεων διασφαλίζει τη συνέχεια και τη σταθερότητα στα θέματα λειτουργίας και διαχείρισης των δήμων» κατέληξε.

Τέλος, όπως αναφέρθηκε, ο πλειοψηφικός χαρακτήρας δεν αποτέλεσε αποτρεπτικό μηχανισμό για την ανάπτυξη–και σε κάποιες περιπτώσεις άνθιση, ακόμη και σε μεγάλους δήμους της χώρας, των δυνάμεων αμφισβήτησης- οι οποίες μπόρεσαν να εφαρμόσουν τις πολιτικές τους και να γευτούν το πλεονέκτημα της σταθερής κυβερνησιμότητας που παρέχει το εκλογικό σύστημα που ισχύει στην αυτοδιοίκηση

της Ελλάδας. 

Το θέμα της αναλογικής εκπροσώπησης, ως μηχανισμός απελευθέρωσης και έκφρασης τοπικών δυναμικών και δυνάμεων, πάντα υπάρχει, όπως και το δίλημμα μεταξύ «εκπροσώπησης όλων των εκφράσεων της τοπικής κοινωνίας ή σταθερότητα, αποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα στη λειτουργία του φορέα που διασφαλίζει η ισχυρή παρουσία του πλειοψηφούντος συνδυασμού» θα υπάρχει πάντα.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη, ούτε θεωρητική γιατί δεν υπόκειται στο δυαδικό σύστημα «σωστό ή λάθος». Η απάντηση είναι πολυπαραγοντική και επηρεάζεται ή/και διαμορφώνεται και από απροσδιόριστους κοινωνικούς συντελεστές. 

 

papastratos300x250